Πρόσωπο της Χρονιάς: ο ανώνυμος άνεργος

Αν έπρεπε να προσδιορίσουμε την πιο έντονη και διαρκή επιταγή της ελληνικής κοινής γνώμης κατά το μεγαλύτερο μέρος της μεταπολιτευτικής περιόδου, θα καταλήγαμε στο εξής τρίπτυχο: δημοκρατία, ελευθερία και ισότιμη αντιμετώπιση των μη προνομιούχων. Ενα αξιακό σύνολο που θα μπορούσε να αποδοθεί περιφραστικά και ως «θέλω να ζήσω ελεύθερα με δικαίωμα στην ελπίδα». Στα μέσα της δεκαετίας του 2000 αυτό άλλαξε. Μπορεί εν πρώτοις να ηχεί υποδεέστερο, αλλά το κύριο ζητούμενο έγινε η διασφάλιση μιας αξιοπρεπούς εργασίας – «μια καλή δουλειά».

Η δουλειά αποτελεί πλέον τον ύψιστο ρυθμιστικό παράγοντα στη ζωή του ατόμου: το αν και πότε θα κάνει οικογένεια, το πόσα παιδιά θα αποκτήσει και πότε, το πού θα ζήσει (55,6% υπό τις κατάλληλες συνθήκες θα εγκατέλειπε τη χώρα), η σχέση του με το κοινωνικό σύνολο, όλα εξαρτώνται από τη δουλειά του. Κάθε απόφαση που λαμβάνει και κάθε στρατηγική που χαράσσει κατά κάποιον τρόπο είναι συνυφασμένες με την επαγγελματική του κατάσταση γιατί αυτή είναι η νέα σχέση του με την κοινωνία.

Τρία χρόνια πριν, ένας νέος άνεργος Τυνήσιος αυτοπυρπολήθηκε σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Αλυσιδωτές αντιδράσεις έφεραν την έκρηξη της Αραβικής Ανοιξης. Το ενδιαφέρον είναι ότι λίγο προτού το κάνει φώναξε κάτι, αλλά όχι τα αναμενόμενα όπως «ο Θεός είναι μεγάλος», «θάνατος στην Αμερική». Τα τελευταία του λόγια ήταν «Και πώς περιμένετε να βγάλω τα προς το ζην;».

Στο τέλος του 2013 στην Ελλάδα το ζητούμενο παραμένει ίδιο και εντονότερο. Με τη διαφορά ότι η κρίση έπληξε τον πυρήνα του: το αίτημα για μια αξιοπρεπή δουλειά καθίσταται μαθηματικά αδύνατο γιατί οι θέσεις εργασίας σήμερα δεν επαρκούν. Ετσι ο ανώνυμος άνεργος αναδεικνύεται σε «πρόσωπο της χρονιάς» που πέρασε. Η ανεργία στο 27% αποτελεί το «σημαντικότερο γεγονός της χρονιάς», το οποίο δίχως ακριβή ημερομηνία πραγμάτωσης, επώνυμα ή αναγνωρίσιμα ιστορικά υποκείμενα, συντελείται συνεχώς εξελισσόμενο στη σκιά της επίσημης πολιτικής ατζέντας με απόλυτο και καταλυτικό τρόπο για τις ζωές που αφορά.

Κάθε κρίση, ως ρήξη με το παρελθόν, εμφανίζεται απότομα, αλλά προηγείται μια περίοδος επώασης: για χρόνια προετοιμάζονται και συμβαίνουν σιωπηλά μικρές βαθμιαίες αλλαγές που μεταλλάσσονται σε ένα «ριζικά διαφορετικό». Το «ριζικά διαφορετικό» σήμερα είναι η ανεργία. Αυτή αναδεικνύει «φύλακες» και «καινοτόμους» του συστήματος, ορίζει την αντιπαράθεση μεταξύ τους και καθορίζει αν θα χαθεί ή αν θα κερδηθεί μια ολόκληρη γενιά νέων ανθρώπων.

Πράξεις, όχι λόγια

Η Ευρώπη αποτελούσε πάντοτε για τους Έλληνες ένα σταθερό σημείο αναφοράς, ένα πεδίο ειρήνης, δημοκρατίας και οικονομικής ανάπτυξης που λειτουργούσε ως αντίβαρο στα εσωτερικά προβλήματα, αλλά και στην ασταθή γειτονιά της Ελλάδας. Αν και το συμβολικό αυτό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει ισχυρά ερείσματα μεταξύ των ερωτώμενων (παραμονή της χώρας στο ευρώ έναντι της επιστροφής στο εθνικό νόμισμα),αμφισβητείται ευθέως η δυνατότητα της ίδιας της Ευρώπης να εξέλθει από την κρίση, στα επόμενα χρόνια, και να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής για τα 500.000.000 των πολιτών της.

Το πολιτικό στοίχημα του 2013

Από τις εκλογές του Ιουνίου 2012 μέχρι σήμερα, το δημόσιο διάλογο μονοπωλούσε η εκταμίευση της μεγάλης δόσης του δανείου προς την Ελλάδα και η συνακόλουθη λήψη πρόσθετων μέτρων με το Μνημόνιο ΙΙΙ. Επί του ζητήματος αυτού τοποθετήθηκαν με σαφήνεια και ένταση οι δύο «νέες παρατάξεις» μνημόνιο/αντι-μνημόνιο που αντικατέστησαν – προσωρινά τουλάχιστον – το μεταπολιτευτικό διπολικό σύστημα.

Πανελλαδική έρευνα Απριλίου 2017

Στην έρευνα του Απριλίου 2017 για την εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ», αποτυπώνονται – μεταξύ άλλων – οι στάσεις της ελληνικής κοινής γνώμης για:

– τις πολιτικές και οικονομικές συνέπειες της κρίσης,

– τις προτεραιότητες της διαπραγμάτευσης για τη δεύτερη αξιολόγηση,

– τη θέση της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ενωση και την Ευρωζώνη, και

– τα θέματα πολιτικής επικαιρότητας.

Πανελλαδική έρευνα Δεκεμβρίου 2016

Στην έρευνα του Δεκεμβρίου 2016 για την εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» με θέμα τη χρονιά που φεύγει και τη χρονιά που έρχεται, αποτυπώνονται – μεταξύ άλλων – οι στάσεις της ελληνικής κοινής γνώμης για:

– τα σημαντικότερα γεγονότα του 2016 στην Ελλάδα και τον κόσμο,

– την προοπτική της ελληνικής οικονομίας,

– τη θέση της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ενωση και την Ευρωζώνη,

– το προσφυγικό,

– την εξωτερική πολιτική, και

– τα θέματα πολιτικής επικαιρότητας.

Ερευνα για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις 2016

Δείτε την τελευταία έρευνα της Κάπα Research για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Το φετινό κύμα (διεξάγεται από το 2005), περιλαμβάνει – μεταξύ άλλων – απόψεις της ελληνικής κοινής γνώμης για την προεδρία Μπ. Ομπάμα, για την εκλογή Ντ. Τραμπ, αλλά και για τις προοπτικές εμπορικής, και όχι μόνο, συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.

Πανελλαδική έρευνα Οκτωβρίου 2016

Δείτε την πανελλαδική έρευνα του Οκτωβρίου 2016 για την εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ». Στην έρευνα καταγράφεται το επίπεδο εμπιστοσύνης της κοινής γνώμης στους θεσμούς της χώρας, καθώς και ορισμένα χαρακτηριστικά της αυξανόμενης τάσης αποχής του εκλογικού σώματος από τις βουλευτικές εκλογές.

Πανελλαδική έρευνα Σεπτεμβρίου 2016

Δείτε την πολιτική έρευνα του Σεπτεμβρίου 2016 για την εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ». Στην έρευνα αποτυπώνονται οι στάσεις της ελληνικής κοινής γνώμης για τη δημοπράτηση των τηλεοπτικών αδειών, τις επιδόσεις της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης, καθώς και απόψεις για την πορεία της χώρας στο μέλλον.

Πανελλαδική έρευνα Ιουνίου 2016

Δείτε την πολιτική έρευνα του Ιουνίου 2016 για την εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ». Στην έρευνα αποτυπώνονται οι στάσεις της ελληνικής κοινής γνώμης για το κλείσιμο της αξιολόγησης, τις επιδόσεις της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης, καθώς και απόψεις για την πορεία της χώρας στο μέλλον.